W szeregu zbiórka!

Lewa półkula mózgu odpowiada między innymi za analizowanie, przetwarzanie linearne, porządkowanie sekwencyjne i wykrywanie relacji. Czynności te mają znaczący wpływ na mowę, czytanie, pisanie i funkcje intelektualne. Dlatego tak ważna jest stymulacja tej półkuli mózgu.

Na temat układania sekwencji pisałam rok temu w artykule "Nakrętka - mała rzecz, a tyle możliwości". Zarówno sekwencje, jak i szeregi opierają się na zasadzie porządkowania elementów od lewej do prawej według określonej zasady.

Etapy ćwiczeń w przypadku układania szeregów są takie same, jak dla układania sekwencji:

• naśladowanie szeregu
• kontynuowanie szeregu
• uzupełnianie szeregu
• układanie szeregu samodzielnie przez dziecko zgodnie z instrukcją.

Ćwiczenia w szeregowaniu powinno się rozpoczynać od trzech elementów. 

źródło: pixabay.com

Szeregi mogą opierać się na:

• rosnących lub malejących elementach

rosnące elementy szeregu

malejące elementy szeregu

• rosnącej lub malejącej intensywności barwy

rosnąca intensywność barwy elementów szeregu

malejąca intensywność barwy elementów szeregu

• stopniowym domykaniu (dokańczaniu) rysunku

• układaniu przedmiotów - idealnie nadają się do tego matrioszki. 

źródło: pixabay.com

W zakładce Autorskie materiały do pobrania zamieściłam karty pracy z ćwiczeniami do układania szeregów różnego rodzaju.

Cebula czy koszula? - ćwiczenia słuchowe dla osób dorosłych z zaburzeniami słuchu fonematycznego (część III)

Przykładowa strona publikacji

W zakładce Sklep jest już dostępna do kupienia trzecia część materiału ćwiczeniowego przeznaczonego dla osób dorosłych borykających się z zaburzeniami słuchu fonematycznego. Tym razem materiał opiera się o rymy trzysylabowe. Opracowanie podzielone jest na część słowną i część słowno-obrazkową. Część słowno-obrazkowa zawiera 32 kolorowe fotografie wraz z podpisami, co stanowi bogaty zbiór ćwiczeń, które można wykorzystać na różne sposoby.

Zachęcam do zapoznania się z opracowaniem. 

Rozsypanki literowe

U osób po udarach i innych urazach czaszkowo-mózgowych często występują trudności w pisaniu. 

Są to trudności wynikających nie z niedowładu ręki wiodącej i niemożności wykonywania nią precyzyjnych ruchów niezbędnych do czynności pisania, ale problemów wynikających z uszkodzenia struktur mózgowych. 

Pacjenci z afazją najczęściej:

• nie rozpoznają znaku litery,
• mylą litery o podobnym kształcie lub brzmieniu (sz-s, ż-z, cz-c, ż-sz, c-s), 
• pomijają elementy graficzne liter, głównie z znakach diakrytycznych (ą, ę, ó, ć, ś, ź, ń, ż, ł), 
• opuszczają litery, cząstki lub końcówki wyrazów,
• mylą i zamieniają samogłoski nosowe (ą, ę) na zespoły dźwiękowe (om, em),
• nie piszą tekstu ze słuchu.

Metody terapii są różnorodne i dostosowane do potrzeb i możliwości pacjenta. Jedną z nich są ćwiczenia na materiale literowym -  układanie wyrazów z rozsypanek literowych. 

W zakładce Autorskie materiały do pobrania zamieszczam trzy karty pracy z rozsypankami wyrazowymi. Wszystkie wyrazy składają się z 7 liter.

Zmagania z głoską R

Parę słów o głosce R

Wymawianie tej głoski zachodzi przy czynnym współudziale więzadeł głosowych. Podniebienie miękkie jest wzniesione i zamyka przejście do jamy nosowej. Czubek języka drga uderzając o dziąsła - w języku polskim na głoskę r składają się najczęściej 2 - 3 uderzenia. Głoskę r zalicza się do głosek półotwartych z otwarciem ustnym (przednim), ponieważ podczas jej artykulacji następują po sobie na przemian krótkotrwałe zwarcia i rozwarcia. Podsumowując - głoska r jest spółgłoską dźwięczną, przedniojęzykowo-dziąsłową, półotwartą. Nie ma bezdźwięcznego odpowiednika. Artykulację jej można przedłużać, jest jedyną w języku polskim głoską drżącą.

Rotacyzm - co to takiego?

Niewłaściwa realizacja głoski r nosi nazwę rotacyzmu. W obrębie rotacyzmu wyróżnia się:  

• mogirotacyzm - opuszczanie głoski r (elizja),
• pararotacyzm - zastępowanie głoski r inną głoską (substytucja),
• substytucje fizjologiczne - zastępowanie głoski r głoską j (maksymalnie do 3 roku życia) oraz zastępowanie głoski r głoską l (maksymalnie do 5 roku życia),
• substytucja niefizjologiczne - zastępowanie głoski r głoskami ł lub d,
• element wokaliczny na kształt samogłoski y.
• deformacja (rotacyzm właściwy) - realizacja głoski r polega na tworzeniu dźwięku nie występującego w systemie fonetycznym języka polskiego. Na skutek zmiany miejsca artykulacji głoska r powstaje w innym miejscu i brzmienie jej jest zdeformowane. W zależności od miejsca artykulacji wyróżniamy następujące rodzaje rotacyzmu właściwego:
• rotacyzm dwuwargowy - wibrują obie wargi, tzw. r furmańskie, ponieważ zamiast wibracji jest kłapnięcie,
• r wargowo-zębowe - wibruje górna warga przy dolnych zębach lub dolna warga przy górnych zębach; jest to związane z przodozgryzem i tyłozgryzem,
• r międzyzębowe - wibruje język wsunięty między zęby,
• r dziąsłowe (jednouderzeniowe) - czubek języka uderza jednokrotnie o wałek dziąsłowy, brak jest wibracji,
• r polikowe (policzkowe, boczne) - występuje, kiedy układ języka powoduje przekierowanie języka na oba lub jeden policzek, wprawiając je w drgania, a więc wibrują policzki,
• r gardłowe (krtaniowe, tylnojęzykowe) - wibruje tylko tylna część języka przy ścianie gardła.

Jakie są przyczyny rotacyzmu?

• niewłaściwe napięcie mięśniowe - wzmożone lub obniżone,
• krótkie wędzidełko podjęzykowe,
• zbyt wczesne nabywanie głoski r względem stopnia dojrzałości aparatu artykulacyjnego,
• podniebienie gotyckie - wysokie i wąskie (trudno dotknąć wałka dziąsłowego),
• zaburzenia słuchu fonematycznego.

Terapia rotacyzmu

Terapia tej wady wymowy musi odbywać się pod kontrolą logopedy. Dzieli się na etap przygotowawczy i utrwalanie głoski.

W zakładce Autorskie materiały do pobrania zamieszczam trzy karty pracy, które służą utrwalaniu głoski r w grupach spółgłoskowych dr -. Część obrazków została pobrana z portalu pixabay.com

Kiedy do logopedy?

Często decyzję o konsultacji logopedycznej i rozpoczęciu ewentualnej terapii odwleka się w czasie. Jest kilka powodów takiego postępowania. 

W przypadku dzieci jest to błędne przekonanie, że dziecko "ma jeszcze czas", żeby poprawnie mówić czy w ogóle mówić. W przypadku osób dorosłych - zażenowanie, że nie rozumieją mowy lub mają trudności z wypowiadaniem się.  

Z logopedą należy się skonsultować, jeśli dziecko:

• ma nieprawidłową budowę narządów mowy,
• nie gaworzy,
• nie mówi lub mówi bardzo mało,
• mówiło i przestało albo nie mówi w określonych sytuacjach i miejscach,
• mówi tak, że jego mowa jest niezrozumiała dla innych osób,
• mówi przez nos, głośnym lub ochrypniętym głosem, ma trudności w oddychaniu przez nos,
• oddycha przez usta i śpi z otwartą buzią,
• w trakcie mówienia zacina się, nie mówi płynnie,
• podczas mówienia wysuwa język między zęby, zniekształca, zmienia lub opuszcza głoski,
• nadmiernie się ślini,
• ma trudności z jedzeniem - gryzieniem, żuciem, połykaniem oraz piciem z kubeczka lub przez słomkę,
• nie reaguje na dźwięki lub ma problemy z pamięcią słuchową i kojarzeniem dźwięków.  

Z logopedą/ neurologopedą należy się skonsultować, jeśli osoba dorosła:

• jest po incydencie neurologicznym (udarze, urazie czaszkowo-mózgowym) i ma problemy z percepcją wzrokową i słuchową, rozumieniem i ekspresją mowy, pamięcią,
• jest po operacji usunięcia krtani,
• chce popracować nad techniką mowy, dykcją i emisją głosu.

Indywidulna Stymulacja Słuchu JIAS

Indywidualna Stymulacja Słuchu Johansena JIAS  jest jedną z terapii słuchu.

Na czym polega JIAS?

Metoda ta opiera się na specjalnie nagranej na syntetyzatorze muzyce lub na muzyce instrumentalnej. Utwory są słuchane w domu lub w szkole przez słuchawki codziennie przez 10 - 15 minut. Postępy są kontrolowane co 6 - 12 tygodni. Cały program trwa 10 - 18 miesięcy - dzieci najczęściej potrzebują 10 - 12 miesięcy. Pacjenci słuchają od 4 do 6 płyt, ale może być ich mniej lub więcej w zależności od indywidualnych potrzeb pacjenta.  

Kto może skorzystać z JIAS?

• osoby z zaburzeniami przetwarzania słuchowego;
• dzieci (od 4 roku życia) i osoby dorosłe (np. po udarach), które mają problemy z mową zarówno czynną jak i bierną (harmonizacją odbioru poszczególnych częstotliwości) - w przypadku osób z padaczką i po udarach zgodę na rozpoczęcie stymulacji słuchowej musi wyrazić lekarz neurolog, np. podając zakres częstotliwości, które można lub nie można stosować u pacjenta;
• osoby z problemami z lateralizacją słuchową;
• dzieci z problemami szkolnymi (np. dysleksja), które wynikają chociaż częściowo z ograniczeń w przetwarzaniu słuchowym;
• dzieci i osoby dorosłe, które mają problemy z filtracją dźwięków drugoplanowych;
• osoby z nadwrażliwością słuchową;

Nadwrażliwość słuchowa - zwiększona wrażliwość na dźwięk. Osoby z nadwrażliwością nie są w stanie tolerować normalnych lub nieco głośniejszych dźwięków otoczenia. Odbierają je jako przykre lub nawet bolesne.

Dodatkowo JIAS oferuje tzw. płyty specjalne, z których mogą skorzystać:

• pacjenci zapadający na migrenę;
• pacjenci skarżący się na szumy uszne;
• osoby, które mają trudności z nauką języka angielskiego;
• dziewczęta cierpiące na bóle podczas cyklu miesiączkowego;
• pacjenci po załamaniu nerwowym, w depresji, w stanach lękowych - pacjenci Ci muszą być pod stałą opieką lekarza psychiatry lub psychologa; 

Kto nie może korzystać z JIAS?

• pacjenci cierpiący na choroby psychiczne.

Gdzie można rozpocząć JIAS?

W celu rozpoczęcia indywidualnej stymulacji słuchu należy zgłosić się do Providera - terapeuty metody JIAS, który ukończył kurs nadający kompetencje w zakresie diagnozowania i prowadzenia treningu u osób z problemami w obrębie zaburzeń przetwarzania słuchowego. 

Od lutego bieżącego roku jestem Providerem JIAS.  

Wiosną przyroda budzi się do życia - zajęcia logorytmiczne w przedszkolu

Można powiedzieć, że wiosna już na dobre do nas zawitała, ale kwiecień bywa różny - czasem bliżej mu do lata, a czasem niestety do zimy. 

W pelerynie z trawy,

W błękitnym berecie,

Polem, łąką, drogą

Chodzi młody kwiecień.

A że jest kapryśny,

Wybaczyć mu trzeba,

Kiedy zimnym deszczem

Sieje prosto z nieba

Chociaż sieje gradem

Las i młode żyta,

Ale po nim prędko

Ciepły maj zawita.

Kwiecień, Włodzimierz Domeradzki

W zakładce Autorskie materiały do pobrania możecie pobrać scenariusz zajęć logorytmicznych "Wiosną przyroda budzi się do życia". 

Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci

Wczoraj był obchodzony  Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci. Nieprzypadkowo święto to przypada 2 kwietnia. Jest to bowiem dzień urodzin duńskiego baśniopisarza Hansa Christiana Andersena - autora kultowych baśni, na których wychowało się kilka pokoleń dzieci. Baśnie "Calineczka", "Królowa Śniegu" czy "Dziewczynka z zapałkami" należą do kanonu literatury dziecięcej.

Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci ten ma na celu rozpowszechnianie książek dla dzieci oraz wspieranie czytania przez najmłodszych. Został ustanowiony w 1967 r. przez Międzynarodową Izbę ds. Książek dla Młodych Ludzi. Od tego czasu, rokrocznie inne państwo jest gospodarzem tego święta. Polska organizowała je w 1979 r. Ponadto od 2001 r. odbywa się w Polsce akcja społeczna "Cała Polska czyta dzieciom". Akcja ta ma za zadanie uświadomić przede wszystkim dorosłym, jak ważne jest dla dzieci poznawanie świata książek. Jej głównym celem jest zachęcenie rodziców do czytania książek swoim dzieciom.

Dlaczego warto czytać dzieciom książki i zachęcać je do samodzielnego czytania?

Pierwsze bezpośrednie spotkanie dziecka z książką to najczęściej oglądanie obrazków. Dla malucha jest to bardzo istotna czynność, ponieważ między innymi w ten sposób poznaje otaczający go świat. Dziecko łączy słowo z obrazem, przyswaja nowe pojęcia.

Ponadto czytanie książek dziecku stymuluje jego mózg do rozwoju. Jest to ważne zwłaszcza u dzieci z opóźnionym rozwojem mowy.

I jeszcze jedna zaleta czytania książek z małym dzieckiem - zacieśnianie wzajemnej więzi emocjonalnej między nim a rodzicem/opiekunem.

Zaszczepienie miłości do czytania od wczesnego dzieciństwa sprawi, że starsze dziecko samo chętnie będzie sięgało po książkę. Im więcej dziecko będzie czytało, tym będzie miało większy kontakt z słownictwem z różnorodnych dziedzin. Będzie poszerzało w ten sposób swój słownik bierny i czynny. 

Ponadto czytanie książek poprawia u dzieci koncentrację i pamięć, ponieważ wymaga skupienia uwagi nad treścią. Dzieci, które dużo czytają lepiej przelewają swoje myśli na papier. Popełniają znacznie mniej błędów gramatycznych, stylistycznych i ortograficznych. 

Czytanie książek stymuluje prawą półkulę mózgu, a dzięki temu rozwija wyobraźnię dziecka. Oglądanie przez dziecko bajek sprawia, że biernie przyswaja ono obraz i dźwięk. Natomiast  skupiając się tylko na tekście pisanym, mózg wizualizuje to, co dzieje się w książce - tworzy całe obrazy ilustrujące fabułę.  

Zabawy na Wielkanoc

Przyroda budzi się do życia i nadchodzą święta wielkanocne. Z tej okazji przygotowałam zestaw kart pracy z różnymi zadaniami dla dzieci w wieku przedszkolnym, które zamieszczam w zakładce Autorskie materiały do pobrania. Miłej zabawy!

Ćwiczenia słownika czynnego i biernego

W dobie e-maili i sms-ów rozwijanie słownika biernego i czynnego jest niezwykle ważne. Dzieci i młodzież czytają coraz mniej książek, co przekłada się na ubożenie ich słownictwa. Również osoby po urazach czaszkowo-mózgowych muszą niejednokrotnie na nowo odbudowywać swój słownik.

W tym miejscu warto przypomnieć, jaka jest różnica między słownikiem czynnym, a biernym.

Słownik bierny to zasób słów, których znaczenie dana osoba rozumie, ale nie wszystkich z nich używa na co dzień w swoich wypowiedziach. Są to słowa, które przyswaja jako odbiorca wypowiedzi. Natomiast słownik czynny zawiera wszystkie te słowa, które dana osoba rzeczywiście stosuje w mowie i piśmie. To zasób słów, którymi dysponuje jako nadawca wypowiedzi.

W zakładce Autorskie materiały do pobrania zamieściłam karty pracy, które obejmują desygnaty z kategorii: owoce - jabłko, zwierzęta - pies i napoje - woda. Należy podać cechy zmysłowe, funkcjonalne, metafory i związki frazeologiczne związane z tymi obiektami.

Europejski Dzień Logopedy

Wczoraj, 6 marca we wszystkich krajach Unii Europejskiej obchodzony był Europejski Dzień Logopedy. Uznałam, że z tej okazji warto bliżej przyjrzeć się temu wyjątkowemu 😊 zawodowi, chociażby dlatego, że osobiście daje mi dużo radości i satysfakcji.

Aby być dobrym logopedą nie wystarczy mieć wykształcenia kierunkowego i dużego zasobu wiedzy. Trzeba posiadać jeszcze pewne cechy charakteru i osobowości, które są niezbędne do wykonywania tego zawodu.

Po pierwsze logopeda musi szanować swojego pacjenta niezależnie od tego czy jest to dziecko czy osoba dorosła. Praca logopedy to na ogół praca jeden na jeden, a więc ważne jest, aby nawiązać odpowiednią relację z pacjentem. Od tego będą zależeć w dużej mierze postępy terapii.

Po drugie logopeda musi być odpowiedzialny. Od momentu podjęcia pracy z pacjentem logopeda uczestniczy w jego procesie terapeutycznym. Ma obowiązek rzetelnie przeanalizować sytuację pacjenta, przeprowadzić wywiad z rodzicem lub z nim samym, zdiagnozować problem związany z jego wymową lub komunikacją.  Następnie musi w sposób profesjonalny, ale zrozumiały dla pacjenta lub jego opiekuna, przekazać wyniki diagnozy i nakreślić plan dalszej współpracy i terapii. Jest to jeden z trudniejszych momentów w pracy logopedy.  

Po trzecie logopeda musi być empatyczny. Zdolność odczuwania stanu emocjonalnego drugiego człowieka  jest nieodłącznym elementem w pracy logopedy. W trakcie zajęć musi rozpoznawać emocje pacjenta i reagować na nie. Zwłaszcza jest to konieczne w pracy z osobami dorosłymi po urazach czaszkowo-mózgowych. Często tacy pacjenci nie mogą pogodzić się ze swoim stanem zdrowia, utratą zdolności mówienia bądź rozumienia mowy lub zaburzeniami funkcji poznawczych. 

Po czwarte logopeda musi być elastyczny i kreatywny. Każdy pacjent jest inny, a więc logopeda staje za każdym razem przed nowym wyzwaniem. Musi dostosować sposoby i formy pracy do każdego pacjenta indywidualnie. Oprzeć je na jego zainteresowaniach, dostosować do wieku i możliwości. Niejednokrotnie musi wykazać się ogromną kreatywnością zwłaszcza w pracy z dziećmi, bo przecież w tym przypadku terapia poprzez zabawę przynosi najlepsze efekty. Zajęcia dla małych pacjentów nie mogę być nudne, monotonne. Logopeda musi być pomysłowy, sięgać po różne formy plastyczne i muzyczne, aby zainteresować i uaktywnić dziecko, a jednocześnie osiągnąć cel terapeutyczny.

Po piąte logopeda musi posiadać chęć stałego pogłębiania wiedzy i rozwijania swoich umiejętności, bo przecież jak mówił Goethe "Kto nie idzie do przodu, ten się cofa". Logopedia jest nauką, która dynamicznie rozwija się. Opracowywane są nowe metody terapii, tak aby praca z pacjentem była jeszcze bardziej efektywna.  

Detektywi w akcji - ćwiczenia percepcji wzrokowej

Percepcja wzrokowa to zdolność rozpoznawania, różnicowania i interpretowania bodźców wzrokowych. 

Wyróżnia się pięć aspektów percepcji wzrokowej, które mają znaczący wpływ na zdolność uczenia się u dzieci. Są to:

- koordynacja wzrokowo-ruchowa,

- stałość spostrzegania,

- spostrzeganie figury i tła,

- spostrzeganie stosunków przestrzennych,

- spostrzeganie położenia przedmiotów w przestrzeni.

W zakładce Autorskie materiały do pobrania zamieściłam dwie karty  pracy (wersja łatwiejsza kolorowa i wersja trudniejsza czarno-biała) poświęcone usprawnianiu percepcji wzrokowej. 

Zimowe zabawy - zajęcia logorytmiczne w przedszkolu

Wiersz Marii Konopnickiej "Zła zima" świetnie nawiązuje do tegorocznej zimy - równie mroźnej i śnieżnej. Ale przecież zima to nie tylko śnieżyce, zawieje i mróz szczypiący w nos. To także szalone zabawy na śniegu. 

W zakładce Autorskie materiały do pobrania zamieściłam scenariusz zajęć logorytmicznych "Zabawy zimowe".